Telefoonmast gezien van de voormalige Houtmarkt

Fundering van telefoonmast uit vroege 20ste eeuw gevonden bij onthardingswerken op het Sint-Nicolaasplein

Momenteel voert stad Sint-Niklaas op het Sint-Nicolaasplein vergroenings- en onthardingswerken uit, in de derde fase van de ontharding van de Houtbriel. Er komen een aantal plantvakken en regenwaterputten voor de recuperatie van het regenwater van de Sint-Nicolaaskerk. Bij de graafwerken voor de plaatsing van de regenwaterputten kwam de aannemer een onbekend betonnen massief tegen in de bodem.
Social media sharing

Het betonnen massief meet ongeveer 3 meter op 3 meter, en heeft uitstekende metalen profielen die met klinknagels aan elkaar zijn bevestigd. Deze techniek deed onmiddellijk vermoeden dat het om een oude vondst ging. Het stadsarchief ging aan de slag en kwam tot een opmerkelijke ontdekking: het gaat om de fundering van een oude telefoonmast, die in de eerste helft van de 20ste eeuw op deze locatie stond.

In dossiers in het stadsarchief is er uitgebreide informatie terug te vinden over de aanleg van een telefonienetwerk met “telefoonstaken” op de toenmalige Houtmarkt en aan die zijde van de Sint-Nicolaaskerk.

Op 22 maart 1913 besliste het schepencollege, op vraag van Volksvertegenwoordiger Nobels, om een telefoonstaak te plaatsen op de Houtmarkt. Of het gaat om deze exacte telefoonstaak, of een andere uit het netwerk, is nog onduidelijk. Op de gedetailleerde plannen én op een aantal overgebleven historische prentkaarten zien we dat dergelijke telefoonstaken een bijzonder fraai staaltje metaalsmeedwerk moeten geweest zijn. In een offerte van ‘Forges et Ateliers Saint-Eloi L.J. Nobels-Peelman’ uit het voorjaar van 1913 lezen we over zo’n telefoonstaak: “De prijs van deze staak, het voeren ter plaats, het samenbrengen en oprechten inbegrepen, alsook het [verven] met 4 lagen [olieverf] zou beloopen tot de som van Frs. 3.555,00. Drie duizend vijf honderd vijf en vijftig franken.” De telefoonstaak woog 6.000 kg.

De telefoonmast zou kort na de Tweede Wereldoorlog verdwenen zijn. Op beelden uit de jaren ’50 en ’60 is er van de mast in elk geval geen spoor meer te bekennen.

Op de beelden hieronder: 

  • Detailontwerp van de telefoonmast door Nobels-Peelman, waarop het prachtige metaalsmeedwerk te zien is.
  • Plan met plaatsing van de telefoonmasten rond de Grote Markt.
  • De resten zoals ze eerder deze week in de bodem werden aangetroffen.
  • Prentkaarten uit de vroege 20ste eeuw, waarop de mast duidelijk zichtbaar is.

In de bijlage:

  • De offerte, zoals aangeboden door Nobels-Peelman aan het stadsbestuur uit het voorjaar van 1913.

Bron: stadsarchief Sint-Niklaas.

Is generated
Detailtekening van de telefoonmast door Nobels-Peelman
Situatieplan van de telefoonmasten rond de voormalige Houtmarkt
Ondergrondse resten van de telefoonmast op het Sint-Nicolaasplein
Prentkaart telefoonmast Houtmarkt gezien vanaf de Grote Markt
Prentkaart telefoonmast Houtmarkt
bestuur cultuur documenten fiets geld gezondheidszorg leren mobiliteit natuur opvang veiligheid waarschuwing werken werkenopafspraak wonen