Struikelstenen

Struikelstenen in straatbeeld herdenken oorlogsslachtoffers

In aanloop naar de Vredefeesten steunt de stad het burgerinitiatief om in Sint-Niklaas en in elke deelgemeente ‘struikelstenen’ te plaatsen. Deze ‘Stolpersteine’ zijn een creatie van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig ter herdenking van slachtoffers van het nazisme tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze worden geplaatst in het voetpad ter hoogte van de toenmalige woonplaats van de slachtoffers, als blijvende en zichtbare herinnering. In een eerste fase worden zes Sint-Niklase slachtoffers op deze bijzondere manier herdacht. Verspreid over heel wat Europese steden liggen er intussen zowat 90.000 gelijkaardige struikelstenen.
Social media sharing

De naam struikelsteen is de vertaling van het Duitse woord ‘Stolperstein’. Een struikelsteen is een gedenkteken ter nagedachtenis van een slachtoffer van het nationaalsocialisme tijdens WOII. Het is een kasseivormige steen van 10x10cm, bedekt met een messing plaatje waarin de naam, geboortedatum, arrestatie- of deportatiedatum en eventueel plaats en datum van overlijden van het slachtoffer zijn gegraveerd. De struikelstenen krijgen een plaats in het trottoir voor de vroegere woonplaats van slachtoffers van de nazi-bezetter.

Een Sint-Niklase werkgroep selecteerde in een eerste fase zes slachtoffers uit Sint-Niklaas, Belsele, Nieuwkerken en Sinaai. Deze mensen werden gekozen om verschillende redenen, onder meer omwille van de diverse invalshoeken en de spreiding over het grondgebied. Eén van de voorwaarden was dat het om mensen ging waarvoor nog geen individueel herdenkingsmonument was opgericht. Via deze kleine gedenktekens in het straatbeeld wil het burgerinitiatief Struikelstenen in Sint-Niklaas de herinnering aan oorlogsslachtoffers levendig houden.

Zes slachtoffers
Verzetsvrouw Maria Rodrigus en haar in gevangenschap geboren kind Rita Dykers stierven in het concentratiekamp Ravensbrück. Een struikelsteen voor moeder en dochter wordt gelegd in de Veldstraat 89 in Sint-Niklaas. De 16-jarige Jerôme Van Wiele uit de Gyselstraat 79 in Nieuwkerken werd in september 1944 vermoord door Duitse soldaten tijdens een wegcontrole. Sinaainaar Georges De Plukker uit de Kernemelkstraat 24 in Sinaai was verplicht tewerkgesteld in Oostenrijk en kwam er in maart 1945 om tijdens het eindoffensief van de Russen. De broers Armand en Raphaël De Tender overleefden het concentratiekamp Buchenwald en keerden terug naar huis in de Groenstraat 70 in Belsele.

Struikelstenen

Burgers aan zet
Dit zijn de eerste struikelstenen op het Sint-Niklase grondgebied. Ze vormen een hedendaagse manier van herdenken en herinneren, naast de bestaande grotere monumenten of gedenkplaten in de stad en deelgemeenten. Dit is pas een eerste stap. De werkgroep hoopt dat het initiatief navolging krijgt en wil inwoners aanzetten tot het herdenken van meer slachtoffers.
Wie een familielid of kennis wil herdenken, kan een aanvraag indienen.
Voor meer informatie over de voorwaarden kan men contact opnemen met het archief van de stad Sint-Niklaas (archief@sint-niklaas.be).

Struikelstenen dragen bij tot een nieuwe vorm van herdenken. Het zijn stille getuigen met een breed Europees karakter die eraan herinneren waartoe verregaande onverdraagzaamheid en polarisatie kunnen leiden. De Sint-Niklase struikelstenen worden geplaatst op woensdag 31 augustus, achtereenvolgens in Sint-Niklaas om 13.45 uur (Veldstraat 89), in Nieuwkerken om 14.30 uur (Gyselstraat 79), in Belsele om 15.30 uur (Groenstraat 70) en in Sinaai om 16.15 uur (Kernemelkstraat 92). Familieleden van de slachtoffers leggen er de stenen neer.

Over het initiatief ‘Struikelstenen in Sint-Niklaas’ wordt ook een film gemaakt die ter beschikking wordt gesteld voor educatieve doeleinden. De filmpremière vindt plaats op dinsdag 27 september om 19.30 uur in de bibliotheek. De werkgroep geeft ook een brochure uit met meer informatie over het project en over de zes gehuldigde slachtoffers.

bestuurcultuurdocumentenfietsgeldgezondheidszorglerenmobiliteitnatuuropvangveiligheidwaarschuwingwerkenwerkenopafspraakwonen