Infomoment over asbest in het stadhuis op woensdag 3 mei 2017: samenvatting

Nieuws

Infomoment over asbest in het stadhuis op woensdag 3 mei 2017: samenvatting
Op woensdagavond 3 mei 2017 vond in het stadhuis een infomoment plaats over asbest. Het ging om een initiatief van het stadsbestuur, in samenwerking met de Vlaamse overheid, naar aanleiding van de ongerustheid die recent in de stad gegroeid is rond de asbestproblematiek.

Hierna  vindt u een samenvatting van dit infomoment en in bijlage, onderaan deze webpagina, ook de presentatie van de drie sprekers. 

De productie van asbesttoepassingen is sinds 2001 niet meer toegelaten. De firma SVK stopte de productie in 1998 volledig. De uitbating van de stortplaats met asbesthoudend afval staat, zoals andere stortplaatsen in Vlaanderen, onder toezicht van de afdeling Handhaving van het Departement Omgeving (voor 1 april 2017 gekend als de ‘Vlaamse Milieu-inspectie van het Departement LNE). Gezien de luchtmetingen (in 2008) en de stofbeperkende maatregelen die in de vergunning van het stort zijn opgelegd, verwachten we geen groter risico voor blootstelling aan asbest dan in de rest van Vlaanderen. Door de blootstelling aan asbest in het verleden, toen er nog geproduceerd werd, zien we net zoals in andere voormalige productieregio’s meer asbestgerelateerde overlijdens dan in de rest van Vlaanderen. Het betreft vooral mannen die in de asbestverwerkende industrie werkten. Voor de burger die niet in de fabrieken gewerkt heeft, blijft het risico gelukkig heel klein. 

Overlijdens door mesothelioom en longkanker

Asbestvezels kunnen vele jaren na het inademen (gemiddeld 40 jaar) ziektes veroorzaken zoals mesothelioom (meestal longvliesvlieskanker) of longkanker. Bij mesothelioom kunnen we stellen dat de ziekte bijna altijd door asbest is veroorzaakt. Voor longkanker is het niet mogelijk om aan te tonen hoeveel gevallen veroorzaakt zijn door asbest. 80 tot 90% van de longkankers worden immers veroorzaakt door tabaksrook. Zorg en Gezondheid heeft nagekeken of er in de regio van Sint-Niklaas meer overlijdens zijn door deze ziektes dan in de rest van Vlaanderen. 

In Sint-Niklaas en de gemeenten er rond (Beveren, Lokeren, Moerbeke, Sint-Gillis-Waas, Sint-Niklaas, Stekene, Temse, Waasmunster) komen evenveel longkankers voor dan gemiddeld in Vlaanderen. Voor longkanker is er geen verhoogd sterfterisico.

In de regio Sint-Niklaas blijken er, zoals helaas te verwachten in een voormalige productieregio, de afgelopen jaren meer mensen gestorven te zijn aan mesothelioom dan gemiddeld in Vlaanderen. In een periode van 10 jaar (2005-2014) stierven in deze 8 gemeenten samen 131 mannen en 14 vrouwen aan deze aandoening. Dat zouden maar 47 mannen en 9 vrouwen zijn, mocht het aantal sterfgevallen in deze regio het Vlaamse gemiddelde volgen. Er zijn dus ongeveer 3 keer meer mannen en 1,5 keer meer vrouwen gestorven aan deze door asbest veroorzaakte ziekte dan gemiddeld in Vlaanderen. Op het totaal van alle sterfgevallen (alle oorzaken) in deze regio en in deze periode komt dat op 1,20 % van de sterfgevallen voor mannen en 0,13 % voor vrouwen.

Van cijfers uit het buitenland weten we dat 80-90% van de mesothelioompatiënten in het verleden beroepsmatig blootgesteld waren aan asbest. Bij 10-20% is de oorzaak niet achterhaald. De meeste mesothelioompatiënten zijn mannen die in de asbestverwerkende industrie werkten en in mindere mate hun gezinsleden die de asbestblootstelling thuis opliepen via de werkkledij.

Het aantal overlijdens aan mesothelioom is dus duidelijk hoger dan in Vlaamse regio’s waar geen asbestfabrieken stonden. Voor de burger die niet in de fabrieken gewerkt heeft, blijft het risico gelukkig heel klein. 

Huidig blootstellingsrisico

Aangezien er sinds 2001 in België een totaal verbod op asbest geldt, is de blootstelling van de beroepsbevolking door asbestverwerkende bedrijven zo goed als volledig gestopt. Gegeven de strenge milieu- en arbeidsreglementering, geldt dit zeker voor de omwonende burger van deze bedrijven. Echter, het aantal mesotheliomen in Vlaanderen stijgt nog. Dit heeft te maken met de tijdspanne tussen blootstelling aan asbest en het ontstaan van de ziekte; we spreken hier van gemiddeld 40 jaar. Gelet op de piekproductie in de periode 1975-1980 kan men waarschijnlijk een piek in mesotheliomen verwachten rond 2020.

De afdeling Handhaving van het Departement Omgeving voert, net als bij andere “klasse 1”-inrichtingen, regelmatig onaangekondigde controles uit op de stortplaats in Sint-Niklaas. Tijdens deze controles wordt er onder andere nagegaan of het bedrijf de compartimenten met asbestcementhoudende bouwmaterialen (hechtgebonden) dagelijks afdekt met grond. Op de stortplaats is een sproei-installatie aanwezig die de asbestcementhoudende bouwmaterialen bevochtigt om het vrijkomen van vezels te voorkomen. Om de effectiviteit van deze maatregelen, bevestigd door de meetresultaten uit 2008 in de omgeving, opnieuw af te toetsen wordt, op advies van de lokale overheid na de recente ongerustheid, overwogen om de meetcampagne binnenkort te herhalen in samenspraak met de lokale actoren te Sint-Niklaas.

Voorzorgsmaatregelen

Er is geen goede behandeling voor mesothelioom, de meeste patiënten overlijden 1 tot 2 jaar na diagnose. Er bestaat op dit moment geen goed medisch of radiologisch onderzoek om het risico op de ontwikkeling van asbestgebonden ziektes in te schatten. Medische screening is dus niet mogelijk. Wat wel wetenschappelijk is vastgesteld, is dat asbest en tabaksrook elkaar versterken. Samen maken ze het risico op longkanker dus veel hoger. Een nuttig advies is om niet te roken.

Om blootstelling te vermijden is het ook belangrijk om zorgvuldig met asbesthoudende materialen om te springen. Al de voormalig geproduceerde asbesttoepassingen, wel meer dan 3.500 verschillende soorten, zijn nog volop aanwezig in en rondom gebouwen in Vlaanderen. Weten waar ze zitten en hoe er veilig mee om te gaan is de boodschap. Asbesthoudende materialen bestaan uit twee grote groepen: de niet-hechtgebonden of losgebonden toepassingen die zeer gevaarlijk zijn en de hechtgebonden toepassingen die op zich ongevaarlijk zijn als ze in goede staat verkeren. Hechtgebonden asbesttoepassingen bevatten echter ook asbestvezels die kunnen vrijkomen bij breken, slijpen, boren, schuren of zelfs gewoon door veroudering en verwering. Voor meer informatie over het herkennen van asbest en het veilig (laten) verwijderen, kunnen burgers terecht op www.asbestinfo.be, de infolijn van de OVAM (015 284 284) en de Vlaamse infolijn (1700).

Meer info

Voor vragen over asbest en gezondheid: milieudienst van het stadsbestuur, tel. 03 778 30 00.

Pers: Joris Moonens, woordvoerder Agentschap Zorg en Gezondheid, tel. 0490 654 640, joris.moonens@zorg-en-gezondheid.be

Voor vragen rond handhaving: Afdeling handhaving, buitendienst Oost-Vlaanderen, tel. 09 276 22 00.

Pers: Brigitte Borgmans, woordvoerder Departement Omgeving, tel. 02 553 80 05.

Voor vragen rond asbestbeleid en milieu: Sven De Mulder, projectleider OVAM, tel. 015 284 498.

 

Publicatiedatum

2017-05-04
Bijlagen Datum
Asbest en gezondheid 04/05/2017 - 08:28
Overzicht controles stortplaats Sint-Niklaas 04/05/2017 - 08:30
Verstandig omgaan met asbest 04/05/2017 - 08:31

Grote Markt 1
9100 Sint-Niklaas
info@sint-niklaas.be
Tel.: +32 (0)3 778 30 00

Facebook Twitter