Project 33 brengt leven onder de spoorwegbrug

Impressie van Project 33
Banner vormgeving Project 33

Deze week zijn de grondwerken gestart voor een proefzone van ‘Project 33’, het project dat groen, beeld en op termijn ook street art zal brengen in de Spoorweglaan. De dorre stenen vlakte wordt onthard en krijgt een natuurlijke uitstraling. Tijdens de proefperiode in het najaar werken we samen met twee Sint-Niklase scholen. Na bijsturing wordt de rest van het traject aangepakt en gaat er tegelijk een breder participatietraject van start, in de loop van 2023 en begin 2024.

Social media sharing
Inzoomen op tijdlijn

Begindatum

1 januari 2021

Start proefopstelling: realisatie van reliëf en bodemverbetering

31 augustus 2022

Ter hoogte van Villa Verbreyt (Spoorweglaan)

Afwerking proefopstelling aanplanting groen

1 oktober 2022

Start aanleg andere zones

28 februari 2023

Einde aanleg van de andere zones

31 oktober 2023

Einddatum

31 december 2023

In 2022 staat de spoorwegbrug er 50 jaar. In 1972 werd het spoor immers verhoogd in het centrum van Sint-Niklaas. Dat was een goede oplossing voor de ontsluiting van het autoverkeer, maar dat zorgde er ook voor dat de ruimte onder de spoorwegbrug een niet zo aantrekkelijk stuk stadskern werd. Doordat de Spoorweglaan op de stadsrondweg ligt, is er bovendien ook veel autoverkeer.

In de loop van de afgelopen decennia passeerden tientallen ideeën de revue, maar toen de bewoners van de Spoorweglaan en de achterliggende straten een vijftal jaar geleden bij het stadsbestuur aankaartten dat ze de ruimte onder de spoorwegbrug graag vergroend zouden hebben, sprong de stad mee op de kar. Eind 2020 sleepten we een Vlaamse subsidie voor vergroening in de wacht en daarmee werden de kiemen gelegd voor Project 33. We overlegden met Infrabel en het Vlaams Gewest over de verwezenlijking van het project.

Als eerste stap stelde de stad een curator aan (Kris Drieghe van Holarchitecten), die een visienota schreef waarin het project een naam kreeg (Project 33, verwijzend naar de 33 spoorwegpijlers) en waarin de ambities op het vlak van groen, beeld een streetart vorm kregen. Vervolgens gingen we op zoek naar partners die ons konden helpen bij de verwezenlijking van het project. De eerste was een communicatie- en ondersteunende partner (King George): die werd tot nu toe vooral betrokken bij de zoektocht naar partners voor de 3 onderdelen en zal ook bij de brede uitrol van het project (na de proeffase) ondersteuning bieden.

Eind 2021 werden voor de aspecten groen en beeld een partner aangesteld. Sindsdien werken Stramien en GR&OM samen rond het aspect groen, maar in perfecte symbiose met het aspect beeld, waarvoor de stad beeldend kunstenaar Elise Eeraerts aanstelde. Het aspect streetart wordt uitgewerkt vanaf 2024.

Zijaanzicht van een sectie van Project 33

Groen

Het ontwerp speelt met de rechte lijnen van de spoorwegbrug, door er een glooiende, dynamische dimensie aan te voegen. Tegelijk blijven de spectaculaire zichtlijnen tussen de pijlers ook behouden op sommige plaatsen. Onder de spoorwegbrug zijn er zones die weinig water en licht krijgen, twee essentiële voorwaarden voor groen. Het komt er dus op neer om het aanwezige water ter plaatse op te vangen en te verspreiden via wadi’s. Door een doordachte keuze van planten zou hier toch een natuurlijk aanbod van planten moeten kunnen ontstaan. Maar de uitdaging is groot: daarom werken we met een proefopstelling in het najaar van 2022. Deze moet uitwijzen of er op deze manier voldoende water is om de oppervlakte te kunnen bevoorraden en welke bijsturingen er eventueel mogelijk zijn.

Dwarsdoorsnede van de treinbrug na de realisatie van Project 33

De proefopstelling beslaat de ruimte tussen 3 pijlers, ongeveer te midden van de spoorwegbrug. Van 22 tot 29 augustus vinden grondverbeteringswerken plaats, in het najaar wordt deze zone beplant. Na de winter leren we uit de ervaringen en sturen we bij vooraleer we het project breed uitrollen.

De kansen voor participatie liggen hier vooral in het samen helpen verwezenlijken van het ontwerp. Tijdens de proefopstelling wordt er samengewerkt met de land- en tuinbouwschool van de Broedersscholen in de Weverstraat, omdat dit voor hen een interessante case is. Vanaf 2023 is het de bedoeling om samen te werken met de buurtbewoners van de Spoorweglaan en achterliggende Nobels-Peelmanwijk en met de personen en instanties die hebben laten weten dat ze willen meehelpen aan de realisatie.

Beeld

Elise Eeraerts is een multidisciplinair beeldend kunstenaar. In haar werk zien we vaak monumentale, abstracte beeldhouwwerken terugkeren, maar daarnaast specialiseert ze zich ook in diverse methodes om aarde te verwerken tot objecten, zoals bijvoorbeeld 3Dprinting, verwerken van lokale grond tot keramiek, of traditionele bakprocessen). Een rode draad is dat ze veel belang hecht aan de keuze van de materialen. Voor Project 33 werkt zij samen met Roberto Aparicio Ronda.

In Sint-Niklaas zal haar project al deze elementen bevatten: wat het materiaal betreft zullen we werken met grondstoffen uit de streek (voornamelijk klei), die gebakken zal worden op verschillende temperaturen. Hierdoor ontstaat een verschil in poreusiteit, waardoor er ook verschillende gradaties in mosvorming mogelijk zijn. Hierdoor sluit de materialisatie goed aan bij de spoorwegpijlers, die ook verschillende gradaties van mosvorming vertonen.

Er zou gewerkt worden met twee types modules binnen de kunstwerken:

  • enerzijds 3D-geprinte kleisculpturen, waarop bepaalde elementen die verband houden met de geschiedenis van de stad worden. Deze worden in modulaire elementen geprint, zodat ze gestapeld kunnen worden tot een constructie die ofwel aan de pijlers kan opgehangen worden, ofwel als een zelfstandig element in de ruimte tussen de pijlers kan worden opgericht (met verankering) (het geometrische grid dat de modules bepaalt, is gebaseerd op de vorm van de spoorwegpijlers) of die daar een mooie interactie mee aangaan;
  • anderzijds kleinere handgevormde modules en vormen die de grotere sculpturen aanvullen. Bij dit plastische vormproces kunnen de Sint-Niklazenaren een handje toesteken.

Ook voor beide types modules werken we in verschillende participatiewerkvormen samen met de bevolking om tot een uniek resultaat te komen. Dit zal gebeuren op volgende manieren:

  • ideeën aanleveren voor de details op de grotere 3D-kleisculpturen. Hiervoor wordt er samengewerkt met enkele klassen van de 1ste en 2de graad van de secundaire school OLVP, waarvan de campus Plezantstraat aanpaalt aan de projectzone.
  • meewerken aan het vervaardigen van de kleinere modules, tijdens workshops. Dit plannen we in de volgende fase (vanaf voorjaar 2023);
  • er wordt ook bekeken onder welke vorm er kan worden samengewerkt met d’ Academie Beeld van Sint-Niklaas.

Zomer 2022

  • Groen: proefopstelling (Spoorweglaan ter hoogte van Villa Verbreyt): reliëf en bodemverbetering;
  • Beeld: verdere uitwerking concept tot werkbaar prototype;

Oktober-november 2022

  • proefopstelling groen (Spoorweglaan ter hoogte van Villa Verbreyt): aanplantingen

Vanaf voorjaar 2023

  • Aanleg andere zones.

Beleidsondersteuning

Grote Markt
1
9100
Sint-Niklaas

Communicatie

Grote Markt
1
9100
Sint-Niklaas
bestuurcultuurdocumentenfietsgeldgezondheidszorglerenmobiliteitnatuuropvangveiligheidwaarschuwingwerkenwerkenopafspraakwonen